Delft 1923
Delft en de VOC
Het VOC-pand aan de Oude Delft ………………….. gevelsteen VOC-pand
De VOC (Verenigde Oost-Indische Compagnie) mag worden gezien als de eerste multinational ter wereld. Het bedrijf werd opgericht in 1602, maar was al voorafgegaan door enkele voorcompagnieën zoals daar bijvoorbeeld waren de Compagnie van Verre, de Verenigde Compagnie Amsterdam, de Brabantsche Compagnie, Magelaanse Compagnie, Delftse Vennootschap.
Het waren de Portugezen die het eerst de handel op de Oost domineerden. Zij waren het die al vanaf 1498 de vaarroutes naar Azië ontdekten. Angstvallig werden de kaarten met deze vaarroutes geheim gehouden zodat het monopolie aan Portugal voorbehouden zou blijven. Het was te danken aan Jan Huygen van Linschoten en Cornelis de Houtman dat de Portugese kennis in Hollandse handen kwam. Beiden hadden zoveel mogelijk gegevens verzameld over de geheime vaarroutes en de Portugese overzeese bezittingen. Door beider gegevens te combineren werd het Portugese geheim ontsluierd. Dit werd het begin van een groot aantal expedities die de VOC grote macht en welvaart zouden brengen.
Ook Delft had een kamer binnen de VOC. Het zwaartepunt van het Delftse maritieme gebeuren lag in Delfshaven (nu een deel van Rotterdam, maar destijds letterlijk de haven van Delft). De VOC bezat binnen Delft meerdere panden. Eén daarvan vormt nu een deel van het legermuseum. Het hoofdgebouw met haar statige vergaderzaal was gevestigd aan het Oude Delft tegenover het huidige legermuseum. Dit pand werd door de Delftse VOC in 1631 aangekocht en verbouwd. Vóór 1631 vergaderde men in het stadhuis of gewoon bij de bewindvoerders thuis.
Ook had men een scheepswerf in Delfshaven aan de Buizenwaal. Het terrein werd aanvankelijk gehuurd maar werd in 1671 in eigendom verworven. Een jaar later bouwde men aan de Nieuwe Haven een pakhuis “het Zeemagazijnâ€. Ongeveer 111 schepen liepen tussen 1602 en 1794 van stapel.
(1779) Het Zeemagazijn te Delfshaven naar een tekening van Gerrit Groenewegen
Tulpenmanie
Het was in de zeventiende eeuw, in de Republiek der Zeven Verenigde Nederlanden, dat de inwoners van de lage landen in de ban waren van de tulp. De herkomst van de bloem ligt in het gebied waar tegenwoordig de staten Turkije en Iran gelegen zijn. De oorsprong lijkt in Iran te liggen, alwaar sultans de bloem in hun tulband droegen. Daar ligt ook de oorsprong van de naam. Want tulp is afgeleid van het Perzische woord ‘tulipan’ wat tulband betekent. De tulp kwam Europa binnen via Antwerpen (1562) en in Nederland verschenen de eerste exemplaren rond 1593. De tulpenmanie of tulpengekte woedde tussen 1630 en 1637. Tulpenbollen werden beleggingsgoederen waarbij de prijzen tot extreme hoogte opgevoerd werden. De bol was met recht zijn gewicht in goud waard. Op het hoogtepunt van de tulpengekte vertegenwoordigde de bol een waarde gelijk aan dat van een Amsterdams grachtenpand. De tulp was ook een geliefd onderwerp voor kunstschilders. Op tal van doeken is de bloem vereeuwigd. Vaak hadden tulpen prachtige strepen. Echter deze waren niet genetisch bepaald, maar het resultaat van een virusinfectie. De tulpomanie, zoals de gekte ook wel genoemd werd, bereikte haar hoogtepunt eind 1636 begin 1637. In januari van 1637 veranderden tulpenbollen van eigenaar voor bedragen die gelijk waren aan twintig jaarsalarissen van een vakman.
Maar toen was het ineens over, want in februari van dat jaar stortte de tulpenhandel volledig in. Waarbij talloze handelaren in armoede vervielen.
Johanna Maria van der Mespel
Johanna Maria van der Mespel, werd geboren te Delft 23 juli 1890, †aldaar in 1988. Zij was de dochter van Petrus van der Mespel en Wilhelmina Maria Muller Johanna huwde te Delft op 17 jananuari 1912 met Arie Alexander Stolk, geboren te Delft op 7 juli 1889, van beroep smid, bankwerker †te Delft op 3 april 1959, zoon van Alexander Jacobus en Cornelia Cecilia Lelieveld.
Over Johanna Maria van der Mespel staan op dit weblog de volgende logjes:
De klok van oma
Zoals ik eerder ooit geschreven heb, logeerden mijn zus en ik soms in het weekend bij mijn oma (Johanna Stolk-van der Mespel). Dat was altijd feest want bij oma was het leuk. Ze deed spelletjes met ons en bakte wentelteefjes. Minder leuk was, dat oma, die zeer gelovig, en dus een brave kerkgangster was, ook op zondag naar de kerk ging. Ik mocht dan kiezen, mee naar de kerk of thuisblijven en wachten tot oma weer kwam. Ik koos voor thuisblijven. Terwijl oma dan in de kerk zat vermaakte ik me met lezen, tekenen, en regelmatig op oma’s regulateurklok kijken. Plotseling kwam ik erachter dat de klok een minuut of tien voor liep. Een teleurstelling want nu moest ik nog tien minuten langer op oma wachten. Ik besloot, om oma een plezier te doen, de klok maar even gelijk te zetten. Schoof een stoel onder de klok, en draaide aan de wijzers tot de klok gelijk liep met de ‘Ouwe Jan’, de oude kerk van Delft. Terwijl ik dus aan de wijzers draaide begon de klok opeens te slaan. Gut, dat was een bijkomstigheid die ik niet ingecalculeerd had. Ik liet de klok maar slaan en dacht dat het vanzelf wel goed zou komen. Niet dus, bleek later. De klok was helemaal van slag en oma had flink de smoor in, zoals ze dat zelf noemde. Het heeft haar geloof ik ruim een uur of meer gekost, om op een stoel staand, de klok weer tien minuten voor te laten lopen, en het slagwerk weer op tijd te krijgen. Die tien minuten had ze de klok dus met opzet voor laten lopen. Wist ik veel…..!!!!!
Door Marjo Stolk, 15 juli 2009
Petrus van der Mespel
Petrus van der Mespel en zijn vrouw Wilhelmina Maria Muller waren de ouders van Johanna Maria van der Mespel die gehuwd was met Arie Alexander Stolk. Op dit weblog staan enkele logjes die betrekking hebben op Petrus van der Mespel en zijn echtgenote:
De portemonnee
Het was winter. Zo’n echte ouderwetse winter die we eigenlijk alleen nog van plaatjes kennen. Nachtenlang had het hard gevroren. En het ijs was meer dan betrouwbaar. Niet verwonderlijk dus dat velen de klomp voor de schaats verruild hadden en zich op het ijs begaven. Zo ook Petrus van der Mespel en zijn vrouw Wilhelmina Maria Muller. Petrus was een actief man. En een schaatstochtje over de vaart van Nootdorp, waar zij woonden, naar Delft was voor hem dan ook een peulenschilletje. Met sierlijke slagen verplaatste het jonge echtpaar zich over het ijs. Petrus voorop, Wilhelmina er een klein stukje achter. Op een gegeven moment zag deze dat haar man iets verloor. Terwijl zij stopte om het op te rapen schaatste Petrus vrolijk verder. Het bleek zijn portemonnee te zijn die daar achterbleef op het ijs. Maar niet voor lang, want glunderend raapte zijn echtgenote hem op en stak hem bij zich. Om daarna haar weg te vervolgen achter Petrus aan. Eenmaal thuisgekomen vertelde ze niets.
Maar ook Petrus zelf durfde het voorval niet aan zijn vrouw te melden toen hij bemerkte dat hij zijn goedgevulde portemonnee kwijt was. De tijd verstreek en het gebeuren begon te knagen aan het geweten van de vrouw. Tot het moment kwam waarop ze het niet langer wilde verzwijgen. Dus, gelovig als zij was, begaf zij zich naar meneer pastoor en biechtte het voorval op. De geestelijke hoorde het verhaal aan en zweeg even. Toen keek hij de dame aan en vroeg haar:"Wat hebt u met het geld gedaan?" "Dat heb ik aan mijn gezin besteed" luidde het antwoord. Meneer pastoor knikte instemmend en sprak:"Dan zal de Heer het u vergeven".